Toekomstgericht werken aan gezondheid en veiligheid

Nederland presteert redelijk op het gebied van arbeidsomstandigheden in vergelijking met andere Europese landen, maar jaarlijks zijn er nog steeds 4.000 doden te betreuren door onveilige arbeidsomstandigheden. Dit zijn niet alleen directe ongevallen, maar ook doden door blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Hoe zorgen we ervoor dat werk in 2040 niet allen zinvol en motiverend is, maar ook en vooral veilig en gezond?

Arbovisie 2040

Die vraag staat centraal in de Arbovisie 2040 van de Sociaal Economische Raad (SER) uit mei dit jaar. In dit rapport schetst de SER een ambitieus toekomstbeeld met nul dodelijke arbeidsongevallen en beroepsziekten. Niet als ideaal, maar als concrete maatschappelijke norm. De SER benadrukt het belang van een sterke rol voor medezeggenschap in het arbobeleid van organisaties. Voor ondernemingsraden ligt hier een duidelijke opdracht: structureel meedenken én meebeslissen over preventie, beleid en cultuur op het gebied van arbeidsomstandigheden.

OR commissie

De SER adviseert dat alle OR-plichtige bedrijven een commissie voor Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu (VGWM) instellen, ook wel arbocommissie genoemd. Deze commissie fungeert als overlegorgaan tussen werkgever en werknemers over één thema: veilig en gezond werken. De SER stelt voor dat de arbeidsinspectie toezicht houdt op het instellen van dergelijke commissies. Het is belangrijk dat deze commissie duidelijke taken en verantwoordelijkheden krijgt en dat er een goede samenwerking is tussen ondernemingsraad en de werkgever. Idealiter is er sprake van een periodiek vierhoeksoverleg waar werkgevers, ondernemingsraad, interne arbozorg en externe zorgverlener samenwerken om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Versterken van betrokkenheid bij het arbobeleid

De SER constateert dat in veel organisaties de medezeggenschap nog onvoldoende wordt betrokken bij het arbobeleid. De SER pleit voor een grotere betrokkenheid van werknemers bij het optellen en uitvoeren van arbobeleid, bijvoorbeeld door participatie in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en bij preventieve maatregelen. Dat vraagt ook van ondernemingsraden een proactieve houding bij het vormgeven van preventieve arbozorg binnen de organisatie. Om deze houding te bevorderen kan de ondernemingsraad een eigen visie op arbozorg formuleren. Dat betekent dat de OR-leden wel een basale arbokennis moeten hebben en de leden van een VGWM-commissie zelfs nog wat meer.

Artikel 24 overleg

Het is belangrijks dat een ondernemingsraad weet wat er speelt en toeziet op de uitvoering van arbobeleid, signalen van de werkvloer oppakt en die bespreekt met de bestuurder. Een constructieve samenwerking is hierbij essentieel. Idealiter wordt arbo ook een vast onderdeel van het artikel24-overleg. Dan kan gezamenlijk gekeken worden naar het vorige halfjaar en vooruitgekeken worden naar het komende half jaar.

Naleving

De SER merkt op dat veel kleine en middelgrote organisaties geen OR hebben, ook al hebben ze meer dan 50 werknemers. Door het ontbreken van een ondernemingsraad kunnen werknemers niet via de wettelijk voorgeschreven weg bij het arbobeleid worden betrokken. Daarom adviseert de SER dat de overheid beter moet toezien op de naleving van de WOR, zodat ook in deze organisaties de medezeggenschap een rol kan spelen in het arbobeleid.

Door Geraldo Kumeling van tri-plus, partner van OR Live op 8 oktober 2026 in de Fokker Terminal in Den Haag. Bestel hier je tickets voor OR Live.