Minder gedoe, meer effect met systemisch werken

Zowat elke OR werkt hard aan complexe thema’s als reorganisaties, arbeidsvoorwaarden, werkdruk, duurzaamheid en meer. Verschillende belangen, perspectieven en karakters komen samen aan tafel. Dat maakt het werk waardevol, maar soms ook uitdagend. Juist in dit krachtenveld kan ‘systemisch werken’ veel betekenen. Het helpt patronen zichtbaar te maken, samenwerking te versterken en draagvlak, inclusiviteit en duurzaamheid te vergroten. En het draagt bij aan een gezondere manier van omgaan met conflicten. Daar profiteert uiteindelijk niet alleen de OR van, maar de hele organisatie.

Wat is systemisch werken?

Systemisch werken kijkt naar het geheel: de onderlinge relaties, posities en dynamieken binnen een groep. In plaats van alleen de inhoud te bespreken, wordt er ook aandacht besteed aan patronen, onuitgesproken verwachtingen en onderlinge verbindingen. Het uitgangspunt: elk team is een systeem en dat systeem beïnvloedt hoe beslissingen genomen worden en hoe samenwerking verloopt.

Waarom relevant voor ondernemingsraden?

Een ondernemingsraad staat in een bijzondere positie. Leden vertegenwoordigen collega’s, hebben een gesprekspartner in de bestuurder en moeten vaak knopen doorhakken over gevoelige onderwerpen. Dat vraagt om heldere communicatie, zowel intern als naar de achterban, om verbinding tussen leden, waarbij vertrouwen en samenwerking cruciaal zijn en om bewustzijn van rollen en patronen: wie neemt het voortouw, wie haakt vaak af, waar stokt de energie?

Positieve effecten in de praktijk

Systemisch werken helpt OR-leden deze vaak onzichtbare dynamieken zichtbaar en bespreekbaar te maken. Het leidt tot:

1. Meer wederzijds begrip. Door stil te staan bij rollen en posities ontstaat er ruimte om elkaar écht te zien. Leden begrijpen beter waar spanningen of terughoudendheid vandaan komen.
2. Meer draagvlak en inclusiviteit. Door systemisch te werken worden verschillende perspectieven gehoord en gewaardeerd. Dit leidt niet alleen tot meer inclusieve besluitvorming, maar ook tot groter draagvlak binnen de organisatie.
3. Duurzamere beslissingen. Besluiten die genomen worden met oog voor de hele dynamiek – inclusief de minder gehoorde stemmen – zijn beter doordacht en hebben meer kans om op de lange termijn stand te houden.
4. Sterkere samenwerking. Systemisch werken nodigt uit om te erkennen wat ieders plek is in de raad. Als iedereen zich gezien voelt, groeit het vertrouwen en de bereidheid om samen te werken.
5. Betere omgang met conflicten. In plaats van conflicten te vermijden of te laten escaleren, biedt systemisch werken handvatten om onderliggende oorzaken bespreekbaar te maken. Dat leidt tot oplossingen die het team verder brengen.

 

Dit blog is van OR Training op maat, partner van OR Live op 8 oktober 2026 in de Fokker Terminal in Den Haag. Rik Zwinkels en John de Wissel geven tijdens OR Live workshops over hoe je jouw OR kan versterken. Bestel hier je tickets voor OR Live.